Genel Sağlık Sigortası (GSS)

1 Ocak 2012 tarihi itibariyle GSS şemsiyesi altına girmeyen vatandaş kalmadı. Ancak bir çok kişinin aklında bu ne sorusu yankılanıyor. Özellikle hiçbir sağlık güvencesi olmayan vatandaşların. Zihinlere en çok takılan soruların cevaplarını ‘Genel Sağlık Sigortası ile ilgili Gelir Tespiti ve Tescili Yönetmeliği’ ışığında örneklemelerle sizlerle paylaşmaya çalışacağım.

Konuya geçmeden önce asgari ücret ile ilgili bilgileri vermekte fayda olduğunu düşünüyorum:

Brüt Asgari Ücret: 886,50 TL
Asgari ücretin üçte biri: 295,50 TL
Asgari ücretin iki katı: 1.773 TL

Örneklemelerde yararlandığım karakterler:
Mecnun: Koca
         Leyla: Eşi
         Ferhat: Erkek çocuk
         Şirine: Kız çocuk

SORU:  Mecnun memur/işçi/serbest meslek olarak çalışmakta Leyla ev hanımı ya da Leyla çalışmakta Mecnun ev erkeği burada çalışmayan eşin durumu ne olacak, ne gibi işlem yapması gerekiyor?
CEVAP: Çalışmayan eşin hiçbir işlem yapmasına gerek yok, önceden olduğu gibi çalışan eşin sosyal güvencesi üzerinden hiçbir ücret ödemeden GSS yararlanmaya devam edecek.

SORU: Mecnunda- Leyla’da çalışmıyor. Devletin verdiği Yeşil Kart imkanından yararlanıyordu. Yeni sistemde bunların durumu ne olacak?
CEVAP: Yeşil Kart imkanından yararlanmaya devam edecekler. Ancak bilindiği üzere yeşil kart için her yıl il ya da ilçe idare kurulları tarafından yenilenen vize şartı vardı. Şöyle ki 01 Nisan 2011 de yeşil kartının vizesini yeniletmişti. 01 Nisan 2012’ye kadar Yeşil kartından yararlanmaya devam edecek. 01 Nisan 2012 gelindiğinde bir ay içinde Sosyal Yardımlaşma Vakfına gidip gelir testi başvurusunda bulunacak, gelir testinde geliri asgari ücretin üçte birinden az çıkarsa ücretsiz GSS yararlanacaktır.

SORU: Bu gelir tespiti nasıl ve neye göre yapılacak?
CEVAP: Mecnun asgari ücretle çalışıyor Leyla ev hanımı, Ferhat ve Şirine öğrenci olsun. Eve giren tek gelir asgari ücret aynı konutta bulunan kişi sayısına bölünüyor örneğimizde 4 bölünüyor. Çıkan sonuç asgari ücretin üçte birinden azsa ya ne 295,50 TL’den azsa devlet GSS pirimini ödüyor. Mecnunun ve diğer aile bireylerinin cebinden para çıkmıyor. Önceki sistemdeki yeşil kartlı gibi oluyorlar.

SORU: Kimler gelir tespiti yaptıracak?
CEVAP: İşçi, memur, bağımsız çalışan, isteğe bağlı sigortalı, SGK’dan aylık alanlar, yeşil kartlılar(1 yıllık vize süresi bitinceye kadar) ile bunların bakma yükümlü olduğu kişiler dışındaki herkes gelir testi yaptırmalıdır.

SORU: Bakmakla yükümlü kişiler kimlerdir?
CEVAP: 18 yaş altındaki kız-erkek çocukları, çalışmayan eşler, 18 yaşının üzerinde olup 20 yaşına kadar orta öğretimini devem ettiren çocukları ile 25 yaşına kadar yüksek öğretimde okuyan çocukları bakmakla yükümlü kişiler arasındadır.

SORU: Üniversitede okuyan Ferhat’ın durumu ne olacak?
CEVAP: Ailesinin Sosyal Güvenliğinden faydalanmaya devam edecek, ta ki 25 yaşına kadar 25 yaşından sonra öğrenci de olsa bir işte çalışmıyorsa gelir tespiti için Sosyal Yardımlaşmaya başvurması gerekmektedir. (Erkek çocuklar için geçerli)

SORU: Şirine 18 yaşını doldurdu okumuyor ya da üniversiteyi bitirdi. Evlenmişti koca hayırsız çıktı boşandı ne olacak?
CEVAP: GSS en çok kafalara takılan durumlardan biridir. Kanun 1 Ekim 2008 de çıktığında durum çok vahimdi ancak torba kanunla iyileştirmeler yapıldı. Şöyle ki: Şirine 01 Ekim 2008’den önce 18 yaşını doldurmuşsa üniversitede okumasa da, evlenip boşansa da hiçbir sıkıntı yok ailesinin bakmakla yükümlü olduğu kişiler arasında kalmaya devam ediyor ya ne şirine şu an 24 yaşında olsa evli değilse, eğitim hayatı devam etmese de ailesinin sosyal güvencesinden yararlanmaya devam ediyor. 
01 Ekim 2008 den sonra 18 yaşını doldurmuşsa erkek çocuklarından hiçbir farkı kalmıyor.

SORU: Şiirine 18 yaşını 2010’da doldurmuşsa, Ferhat 18 yaşını doldurmasına rağmen üniversiteyi kazanamamışsa ya da üniversitede öğretimine devam etmekte ancak 25 yaşını doldurmuşsa durum ne olacak?
CEVAP: Sosyal Yardımlaşma Vakfına gidip gelir testi başvurusu yapacak. Yukarıda yeşil karta cevapladığım gibi aileye giren gelir tespit edilecek ailede bulunan kişi sayısına bölünecek asgari ücretin ücte birinden az çıkarsa hiç ücret ödenmeyecek. Eğer asgari ücretin üçte biri ile asgari ücret arasında çıkarsa 35 TL, asgari ücret ile iki katı arasında çıkarsa 106 TL, iki katından fazla çıkarsa 212 TL her ay ücret ödenecektir.

SORU: Gelir Tespiti Başvurusu nereye ne zamana kadar yapılacak?
CEVAP: 1 şubatta kadar Sosyal Yardımlaşma Vakfına yapılması gerekmektedir. Tabi daha sonrada yapılabilir; ancak o zamana denk kazanç asgari ücretin iki katından fazla gözükecektir ve ödenecek pirim de 212 TL olacaktır.

SORU: Gelir tespiti yaptırması gereken bir kişi yaptırmazsa ne olacak?
CEVAP: Çalışmayan ve ailesinden de sosyal güvencesi olmayan kişi ya da yeşil kart vize süresi bitmesine rağmen gelir tespiti başvurusu yapılmazsa bu vatandaşların geliri otomatik olarak asgari ücretin iki katından fazla gözükecek ve 212 TL ücret ödemekle yükümlü olacaklar. Bu sebeple gelir tespiti başvurusu önemli.

SORU: Gelir tespiti başvurusu ne zaman sonuçlanacak?
CEVAP: Vatandaşın Sosyal Yardımlaşma Vakfına başvurusundan sonra en geç bir ay içinde gelir testi sonuçlandırılmış olacak. Böylece vatandaş primsiz olarak GSS’li sayılıp sayılmayacağını veya ödemesi gereken prim tutarını öğrenmiş olacak.

Ülkemizde 9.1 milyon civarında yeşil kartlı var. Vize süreleri bittiğinde bitimden başlayarak bir ay içinde Sosyal Yardımlaşma Vakfına gidip, gelir tespiti başvurusu yapmalarını önemle belirtirim. Bu başvuru yapılmazsa durumu da kötüyse her ay 212 TL de borçlanacaktır.

Bu sebeple etrafınızda bu konudan haberdar olmayan kıt kanaat geçinen yeşil kartlı yaşlı dedelerimizi ve ninelerimizi bilgilendirmede herkesin vicdani bir sorumluluğu olduğuna inanıyorum.