TRT prorgamı BAM TELİ Bu gece Karaman ile gece yarısı ekranlarda olacak; saat:00:25 de sakın kaçırmayın. Karaman ili, Kılbasan ve Kisecik belde belediyeleri ile Dinek, Karacaören, Üçkuyular, Değle, Süleymanhacı, Ortoba, İslihisar, Demiryurt, Madenşehri ve Eminlerköyleri mülki hudutları içerisinde kalan 9475 hektarlık alan. Sahanın büyük bölümü 6831 sayılı Orman Kanununa göre orman rejimine giren yerlerdendir. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki ormanlar.

Karadağ'daki Mevcut yabani hayvan türleri
Kurt, Sansar, Yılkı atı, Tavşan, Sincap, Tilki, porsuk gibi memeliler ile Kartal, Şahin, Doğan, Atmaca, Kınalı keklik, Serçe. Sahada keklik populasyonunu arttırmak için 2003 yılında Kale mevkiinde 650 adet kınalı keklik salımı yapılmıştır.Sahada çok miktarda kurt yer almaktadır.

TRT Ekranlarında yayınlanan BAM TELİ programının bu geceki propram içeriğinde Karadağ Yılkı atları yanında -engelli çocukların ve ailelerin karşılaştıkları sorunlar- da ele alınacak.

Karaman'da Türk Dil Bayramı programı için çekim yapan Talipoğlu, engelli ailelerden gelen bu konudaki program talebine olumlu cevap verdi. Tayfun Talipoğlu Karaman'daki programını uzatarak ilimizde Bam Teli çekimlerine devam etti.

Elektronik Haber Ajansı (e-ha) Muhabirinin edindiği bilgilere göre bu Gece yani 2 Temmuz perşembe günü saat 00.25 te yayınlanacak olan programda; Aileler çocuklarının engelli oluşuyla birçok sıkıntı yaşadıklarını, hayat mücadelesinde önlerine çıkan tüm engelleri aktardılar.

Tayfun Talipoğlu'nun çekimlerini Karaman'da yaptığı Bam Teli programını kaçırmamanızı öneririz çünkü Karaman'a özel Karadağ'da yaşayan Yılkı atlarının gizemi de  bu gece ekranlarda olacak. 

Yılkı Atları ve Karadağ ile ilgili Memleket Gazetesi yazarlarından Zeki Oğuz'dan dinleyelim:

Konya bölgesi halka dağlar ve bu halka dağlar arasında kalan bozkırlar on binlerce yıllık tarihi saklar. Dağların dorukları iki bin yıl öncesinin kalelerini barındırırken bozkırda Çatalhöyük, Canhasan gibi höyüklerde on bin yıl öncesine dayanan ilk yerleşim yerleri vardır. Karaman'ın elli kilometre kuzeyinde Karadağ'ın kuzey eteğinde "Binbir Kilise" olarak anılan bölgede Madenşehir, Derbe ve Üçkuyu köylerinde dünle bugünü ayırt edemez insan.

Bölge Hititler döneminde de yoğun bir yerleşim alanıymış. Derbe'de Hititlerden kalma bir kaya anıtta çift süren, tarlaya tohum eken iki köylü var. O dönemden kalma belgelerde çevredeki insanların çiftçiliğin yanı sıra hayvancılık da yaptıklarını, Karaman, Karapınar, Aksaray çizgisinde atçılığın geliştiğini, burada yetiştirilen atların komşu ülkelerde satıldığı belirtiliyor.

Bir başka Hitit Kitabesi de Karadağ'ın en yüksek zirvesi olan (2283 m.) Mahalaç Tepesi'nde var.

Anadolu'da, özellikle Türkler'de atın ayrı bir önemi olmuştur her zaman. İlk çağlarda kutsal bir varlık olarak değerlendirilmiş, kimi efsanelerin baş kahramanı olmuş, kimi ozanlarımızca neredeyse sevgiliyle bir tutulmuştur. Dadaloğlu'nun dizeleri buna güzel bir örnektir.

"Atı koşu tutmasın çıktığı zaman
Yalı kavak gibi yıktığı zaman
At dört, kız onbeşe yettiği zaman
Severim kıratı bir de güzeli"

Karacaoğlan ise Dadaloğlu'ndan geri kalmaz at sevgisinde;

"Yiğit yiğidin kardaşı
At yiğidin öz kardaşı"

Fakat zaman çok şeyi değiştiriyor. Ozanın "Tüfek icat oldu mertlik bozuldu" dediği gibi tarımdaki hızlı gelişme, makineleşme, en ücra yörelere kadar giren ulaşım araçları atın değerini yitirmesine neden oluyor. Öküz, karasaban, eşek kır yaşamında önemini yitirdiği gibi atlar da insanların yaşamında değersiz bir yük haline geldiler.

Yöre köylüleri bu yükten kurtulmak için atlarını Karadağ'ın kuzey eteğindeki volkan çukuruna terk ettiler. Yani yılkıya bıraktılar. Ve bu atlar günümüzde volkan çukurunda yaşıyorlar. Volkan çukuru bahar aylarında şenleniyor. Yörükler geliyor sahilden. Keçi sürüleri arasında otluyor atlar. Güzde ise el ayak çekiliyor, yöre sadece atlara kalıyor. Karadağ'ın vahşi ve çekici güzelliğine bir kat daha güzellik katıyor yaban atları. Küme küme geziyorlar. Su ihtiyaçlarını zirveye yakın bir çeşmeden gideriyorlar. Grup grup çıkıyorlar çeşmeye de.

Ünlü yazar Nezihe Araz ile fotoğraf ustası Ara Güler Mayıs 1956'da Karadağ'a gelerek Yörüklerle bir röportaj yapar. Kırk pencereli konak, Yörük sevdaları, Düğünleri başlığı ile Hayat Dergisi'nde yayımlanan bu röportajda yaban atlarından söz etmez yazar. Demek ki o yıllarda hâlâ önemlerini koruyorlarmış. Dağda günümüzde 200'e yakın yaban atı yaşıyor.  

Yaban atları zorunlu olmadıkça volkan çukurundan çıkmıyor, ama karın bitki örtüsünü iyice örttüğü aylarda düze inip, ekili alanlara girdikleri oluyormuş. Derbeli Hasan Ağa düze inen bazı atların köylüler tarafından öldürüldüğünü gözleri yaşararak anlatmıştı.

Yaban atları insanların ve doğanın tehdidi altında. En büyük düşmanları kurtlar. Bu yüzden koruma altına alınmaları gerekiyor.

Yaban atlarının su kaynaklarından biri volkan çukurunun güneyindeki sarnıç, diğeri ise güney batıda yaklaşık 2000 metrede bulunan tarihi çeşme. Atlar grup grup çıkarak su içiyorlar. Bir grup inmeden başka bir grup çeşmeye çıkmıyor.  

Bir zamanlar yaşamımızın bir parçası olan atlar şimdilerde vahşi doğanın bir parçası artık. Orada doğup çoğalıyor, orada ölüyorlar ve her şeyleriyle bize dünümüzü hatırlatıyorlar.

Meraklısına Not:

Karadağ, Konya ile Karaman sınırında, Karaman'a 40 km. iki büyük zirveden oluşan volkanik bir kütle.

En yüksek zirvesi olan Mahalaç Tepesi'nde Hitit Hiyeroglifi ile yazılmış bir kitabe ile Bizanslılar'dan kalma kilise var. Bozdağ'da ise Bizans askeri yapıları ile çevresi düzgün taşlarla örülmüş, daire biçimi bir göl var.

Karadağ'ın kuzeyinde bulunan Madenşehir, Üçkuyu ve Değle'de çok sayıda Bizans dönemi yapı kalıntıları var.

1826 yılında Labordennin çizdiği bir Konya gravürünün geri planında görülen Karadağ İncil'de de geçiyor. İsa'nın havarilerinden Sen Pol Konya'dan kovulduktan sonra İlistra'ya geçiyor, buradan Karadağ'daki Derbe'ye giden havari orada bir süre kaldıktan sonra Güzel Atlar Ülkesi'ne (Kapadokya) gidiyor.

Karaman (e-ha)